കേരളത്തിലെ ബദൽ സ്കൂളുകൾ
ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസരീതി എന്നും രാജ്യത്തെയും മുഖ്യ ചർച്ചാവിഷയങ്ങളിലൊന്നാണ്. അഡാപ്റ്റീവ് സ്വഭാവം മെച്ചപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരത്തെക്കുറിച്ചും സാധാരണ വ്യക്തിഗതജീവിതത്തിൽ അതിന്റെ പ്രയോഗക്ഷമതയെക്കുറിച്ചും ചോദ്യങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിലവിലുണ്ട്. പാഠപുസ്തകങ്ങൾ മനപാഠമാക്കുന്നതിനുപകരം വിദ്യാർത്ഥിയുടെ ആവശ്യങ്ങളെക്കുറിച്ചും നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ അവന്റെ ചുറ്റുപാടുകൾ കണ്ടെത്താനുള്ള പ്രേരണയെക്കുറിച്ചും ചിന്തിക്കാൻ ഈ ചോദ്യങ്ങൾ നമ്മെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
പരമ്പരാഗത രീതികൾ കുട്ടികളെ ഒരു ക്ലാസ് മുറിയിൽ ഒതുക്കി നിർത്താനും ട്യൂട്ടർമാർ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നത് സ്വീകരിക്കാനും സമ്മർദ്ദം ചെലുത്തുന്നു. ഈ സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുവാനായി ഇന്ത്യയിലെ ബദൽ വിദ്യാഭ്യാസസമ്പ്രദായം ചില നൂതന ആശയങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവച്ച സ്കൂളുകൾക്ക് അംഗീകാരം നൽകി. ശരിയായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിലൂടെയും പരിസ്ഥിതിയോട് കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയും കുട്ടികളെ അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രീതിയിൽ വളരുവാൻ അനുവദിക്കുക എന്ന ആശയം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്ന സ്കൂളുകൾ ആയിരുന്നു ഇവ.
ഒരു നിശ്ചിത സിലബസിന് ഉള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് പാഠഭാഗങ്ങൾ മനപ്പാഠമാക്കി പരീക്ഷകൾക്ക് മാർക്ക് വാങ്ങുന്ന രീതിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് അറിവിനെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിലും സമൂഹത്തിലും പ്രയോജനപ്പെടുന്ന ഒന്നാക്കി മാറ്റുക. ക്രിയാത്മകമായ രീതികളിലൂടെ പഠനം എളുപ്പമാക്കുക, പാഠഭാഗത്തോടൊപ്പം പ്രകൃതിയെയും സമൂഹത്തെയും അടുത്തറിയുവാൻ സഹായിക്കുക എന്നിവയും ഇത്തരം സ്കൂളുകളുടെ പ്രത്യേകതകളാണ്. പ്രയോജനപ്പെടുന്ന ഒരുപാട് അറിവുകൾ വളരെ രസകരമായി പഠിച്ചെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഇത്തരം സ്കൂളുകൾ നമ്മുടെ കേരളത്തിലും ഉണ്ട്.
ഇന്ന് നമ്മൾ കേരളത്തിലെ ഇത്തരം ചില ബദൽ സ്കൂളുകൾ പരിചയപ്പെടുന്നു.
വയനാട് ജില്ലയിലെ കനവ്
പഠനം ഒരു സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയയാണെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്ന വയനാട് ജില്ലയിലെ ചെങ്കോട് ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ബദൽ സ്കൂളാണ് കനവ്. സാമുദായിക ജീവിതവും സ്റ്റേജ് പെർഫോമൻസുകളും പോലുള്ള വിവിധ രീതികളിലൂടെ, ജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാൻ കനാവ് കുട്ടികളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. എഴുത്തുകാരനും നാടകകൃത്തുമായ കെ.ജെ. ബേബി ആരംഭിച്ച ഒരു സംരംഭമാണ് കനവ്.
നാല് ചുവരുകൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങി നിൽക്കുന്ന ഒരു ക്ലാസ് മുറിക്ക് പുറത്തേക്ക് നെൽ‌പാടം, ലൈബ്രറി, വനം, അടുക്കള എന്നിങ്ങനെ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് പഠനം വ്യാപിക്കുന്നു. പല അറിവുകളും നേരിട്ട് കണ്ടും അനുഭവിച്ചും പരീക്ഷിച്ചും അറിയുവാൻ സാധിക്കുന്നു. വയനാട്ടിലെ 17 വയസ്സ് വരെയുള്ള ആദിവാസി കുട്ടികളിലാണ് കനവ് പ്രധാനമായും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്. അക്കാദമിക് സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ മത്സര സ്വഭാവത്തിനപ്പുറം, വിദ്യാർത്ഥികൾക്കിടയിൽ സാഹോദര്യം നിലനിർത്താൻ കനാവ് ശ്രമിക്കുന്നു. സംഗീതം, നൃത്തം, കല, നാടകം, ആയോധനകല, പെയിന്റിംഗ്, ശില്പകല, മൺപാത്രനിർമാണം, നാടോടിക്കഥകൾ എന്നിവ പഠിക്കാൻ ഈ സ്കൂൾ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.
പഠനത്തിൽ ഫെസിലിറ്റേറ്റർമാർ, കുട്ടികൾ, മാതാപിതാക്കൾ എന്നിവരുടെ ഒരു ഗ്രൂപ്പ് വർക്ക് ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഭാഷവ്യത്യാസം മൂലം മുഖ്യധാരാസ്കൂളുകൾ അവഗണിക്കുന്ന ആദിവാസി കുട്ടികൾക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ഈ സംരംഭത്തിന് മികച്ച പിന്തുണയാണ് ലഭിച്ചു വരുന്നത്.
തിരുവനാഥപുരം ജില്ലയിലെ ഗോത്രാലയം
മിനി രാമനും ഭർത്താവ് സുധി നാമയനും ചേർന്ന് 2012 ൽ സ്ഥാപിച്ച ഒരു ബദൽ വിദ്യാലയമാണ് ഗോത്രാലയം. തിരുവനാഥപുരം ജില്ലയിലെ ചാവഡി ഗ്രാമത്തിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സാമൂഹികവേർതിരിവിനാൽ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയ ദലിത്, ആദിവാസി കുട്ടികൾക്ക് ഗുണനിലവാരമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. നൃത്തം, സംഗീതം, ആയോധനകലകൾ എന്നിവ പഠിപ്പിക്കുന്നതിലൂടെ കുട്ടികളുടെ ആത്മവിശ്വാസം ഉയർത്തുന്നതിൽ അവർ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. കുട്ടികളെ മലയാളവും ഇംഗ്ലീഷും പഠിപ്പിക്കുകയും മികച്ച കാഴ്ചപ്പാടോടെ ലോകത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കാൻ അവരെ തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ സാരംഗ്
പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ അട്ടപാടിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു ബദൽ സ്കൂളാണ് സാരംഗ്. വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ഒരു പുതിയ മാനം പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി അധ്യാപക ദമ്പതികളായ ഗോപാലകൃഷ്ണനും വിജയലക്ഷ്മിയും ചേർന്ന് ആരംഭിച്ച ഒരു നൂതന ആശയവിദ്യാലയമാണിത്. ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ പരിമിതികൾ മനസ്സിലാക്കിയതിനാൽ അവർ സർക്കാർ ജോലി ഉപേക്ഷിച്ചു. യഥാർത്ഥവും തുറന്നതും പ്രകൃതിയോട് അടുക്കുന്നതുമായ ഒരു അന്തരീക്ഷം ഉപയോഗിച്ച് അവർ സ്വന്തമായി ഒരു സ്വപ്ന വിദ്യാലയം സൃഷ്ടിച്ചു. നിശ്ചിത പാഠ്യപദ്ധതി, യൂണിഫോം, ഗൃഹപാഠം, പരീക്ഷകൾ അല്ലെങ്കിൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾ എന്നിവയില്ല.
ഒരു പരമ്പരാഗത വിദ്യാലയം എന്ന ആശയത്തിനപ്പുറം ജൈവകൃഷി, വനം, മണ്ണ് സംരക്ഷണം, കല, ശാസ്ത്രം, സംസ്കാരം, ഭാഷ എന്നിവയിൽ അറിവ് നൽകുന്നു. വാസ്തുവിദ്യ പഠിക്കാൻ വീട് നിർമ്മിക്കൽ, പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രം, ഗണിതശാസ്ത്രം എന്നിവയും നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ പഠിക്കാൻ ചെക്ക് ഡാമുകളുടെ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും അവർ കുട്ടികൾക്കായി തയ്യാറാക്കിയിരിക്കുന്നു. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ കാഴ്ചപ്പാടിനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും അവരുടെ ജീവിതത്തെ രൂപാന്തരപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ഭൂമി കിന്റർ ഗാർഡൻ
ആറുവയസ്സുവരെയുള്ള കുട്ടികളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള ഒരു ബദൽ വിദ്യാലയമാണ് ഭൂമി കിന്റർ ഗാർഡൺ. അവരുടെ ഭാവനയും ഇടപെടലുകളും മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി കഥപറച്ചിൽ, പാചകം, പൂന്തോട്ടപരിപാലനം തുടങ്ങിയ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ അവർ വിദ്യാർത്ഥികളെ ഏർപ്പെടുത്തുന്നു. കുട്ടികളുമായുള്ള പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബന്ധം ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഔട്ട്‌ഡോർ ക്ലാസുകളും പ്രകൃതിദത്തമായ കളിപ്പാട്ടങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പള്ളികൂടം
എഴുത്തുകാരിയും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകയുമായ മേരി റോയ് സ്ഥാപിച്ച ഒരു ബദൽ സ്കൂളാണ് പള്ളികൂടം. കോട്ടയം ജില്ലയിലെ കളത്തിൽപടിയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. കായികം, സംഗീതം, കല, നൃത്തം, കളിമൺ മോഡലിംഗ്, പെയിന്റിംഗ്, പ്രസംഗകല, യോഗ, പാചകം എന്നിവ പഠിക്കാൻ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് അവസരമുണ്ട്. 6 മുതൽ 17 വയസ്സുവരെയുള്ള കുട്ടികളെ വാർത്തെടുക്കുന്നതിന് ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കൊപ്പം ഒരു അക്കാദമിക് സിലബസും സ്കൂൾ പിന്തുടരുന്നു.
 |
യഥാർത്ഥ ജീവിതവെല്ലുവിളികളെ രസകരവും നൂതനവുമായ രീതിയിൽ നേരിടാൻ വിദ്യാർത്ഥികളെ പ്രാപ്തരാക്കുന്നതിലൂടെ അവർക്ക് അനുയോജ്യമായ ഒരു പഠന അന്തരീക്ഷം പുനർനിർമ്മിക്കാൻ ഈ സ്കൂളുകൾ ശ്രമിക്കുന്നു. സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കാനും മുഖ്യധാരാ സ്കൂളുകൾ ചെലുത്തുന്ന സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കാനും ഇത് അവരെ സഹായിക്കുന്നു.
ഈ സ്കൂളുകളിൽ ഭൂരിഭാഗത്തിലും ഹോസ്റ്റൽ സൗകര്യം ഉള്ളതിനാൽ, കുട്ടികൾ തമ്മിലുള്ള ഐക്യം, സഹകരണം, കൂട്ടുകെട്ട് തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നു. ഈ സ്കൂളുകളിൽ നിന്ന് നേടിയ വൈവിധ്യമാർന്ന കഴിവുകൾ അവരെ വിവിധ മേഖലകളിൽ മികവ് പുലർത്തുവാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ശാരീരികമോ മാനസികമോ ആയ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്ന കുട്ടികൾക്ക് അവരുടെ സ്വന്തം വീക്ഷണകോണിലൂടെ പഠിക്കാൻ പ്രോത്സാഹനം നൽകുന്നതിനാൽ ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഒരു അനുഗ്രഹമായിരിക്കും. പ്രകൃതിയോട് അടുക്കുന്നതിലൂടെ വിദ്യാർത്ഥികൾ ഉയർന്ന മനോഭാവവും സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള വ്യക്തികളായി സ്വയം വികസിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ഉന്നത പഠനത്തിനും ജോലിക്കും സർട്ടിഫിക്കറ്റ് നിർബന്ധം ആയിരിക്കെ കുട്ടികൾ ഈ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ നിന്ന് നേടുന്ന എല്ലാ അറിവുകളും കഴിവുകളും എങ്ങനെ പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ സാധിക്കും എന്നതും ഒരു ചോദ്യമാണ്. വലിയൊരു കൂട്ടം കുട്ടികളിൽ ഇത്തരം വിദ്യാഭ്യാസ രീതിയിൽ ഒരുമിച്ച് വാർത്തെടുക്കാൻ സാധിക്കുമോ എന്നതും ചിന്തനീയമാണ്. എന്നാൽ സർട്ടിഫിക്കറ്റുകൾക്ക് അപുറത്തേക്ക് കഴിവുകൾക്ക് ( സ്കിൽസിന് ) പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന നിരവധി ജോലികൾ ഇപ്പോഴുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ ആശയം നിലവിലെ വിദ്യാഭ്യാസനയങ്ങളിൽ പുനർവിചിന്തനം നടത്തുകയും അതിൽ മാറ്റം വരുത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസത്തെ ഒരു പുതുമയുള്ള രീതിയിൽ കാണാനുള്ള ശ്രമമെന്ന നിലയിൽ, ഈ വിദ്യാലയങ്ങൾ പ്രശംസ അർഹിക്കുന്നു. പഠന ഭാരത്തിന് വിടനൽകി കുട്ടികളെ കഴിവുറ്റവരാക്കുക, പ്രകൃതിയോടിണങ്ങി ജീവിച്ച് ജീവിതത്തിൽ പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിക്കാൻ ആവശ്യമായ അറിവുകൾ സമ്പാദിക്കുക - ബദൽ സ്കൂളുകളുടെ ഈ ലക്ഷ്യങ്ങൾ സമൂഹത്തിന് എന്നും മുതൽക്കൂട്ടായി തീരട്ടെ എന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കാം.
